De familie stamt af van Oene Oedses, geboren te Joure, in 1658 ingeschreven als burger van Bolsward. Later was hij vermoedelijk als wever woonachtig te Joure. Van zijn zoons vestigden drie zich respectievelijk voor en na 1700 te Leeuwarden; twee van hen werden meester-gortmaker aldaar. Een bijzonderheid is dat het nageslacht van een van de broers, Cornelis Oenes (I,2, † 1737), de familienaam Spoelstra is gaan voeren, terwijl de vermoedelijk oudste broer Oeds Oenes († 1725) stamvader werd van zowel een geslacht Van Kammen als van het hier beschreven geslacht Gorter. De laatste naam, afgeleid van hun gortmakerij, werd gevoerd vanaf omstreeks 1720.

In de loop van de achttiende eeuw kwam de familie Gorter met een verscheidenheid aan economische activiteiten tot welstand. De oudste generaties waren doopsgezind, maar verschillende telgen sloten zich aan bij de gereformeerde kerk, hoewel enkele nazaten daarvan vervolgens weer naar de doopsgezinde kerk terugkeerden. Verschillende telgen waren actieve patriotten en vooral in de Bataafs-Franse tijd en daarna bekleedden zij bestuurlijke functies.

Medio achttiende eeuw splitste de familie met vier broers in vier takken. Tak A bleef tot het midden van de negentiende eeuw voornamelijk in de koophandel werkzaam in Leeuwarden en telt in Nederland nog verschillende nazaten. Van tak B vestigde Izaäk Wopkes Gorter (Vc, 1763-1831) zich in Groningen. De door hem opgezette ijzerhandel werd door volgende generaties met succes uitgebreid. Hun nageslacht bestaat thans uit drie zusters. Tak C is in 1990 uitgestorven. Gosse Oenes Gorter (1738/’39-1803) van tak D kwam door huwelijk terecht in Enkhuizen, waar hij in 1795 lid werd van de stedelijke raad. Twee zoons trokken vervolgens naar Amsterdam en waren daar in compagnie succesvol actief in de tabakshandel. Een zoon van de oudste trok vanwege deze handel in 1846 naar Baltimore (Maryland); hij werd er de stamvader van een nog bloeiende Amerikaanse tak. Diens jongere broer trouwde in 1846 als koopman te Londen met een Duitse, vestigde zich vervolgens met haar in Neurenberg (Beieren) en kreeg aldaar nageslacht tot op heden.

Gedeeld: I de Friese adelaar; 2 doorsneden, a in blauw drie zilveren klaverbladen, geplaatst 1,2, b in zilver een verkort zwart kruis. Helmteken: een klaverblad. Wapenspreuk: In fide robus (Sterk in de trouw).

De eerst bekende voerder van dit wapen was Oene Oedses Gorter (A, VIIa, 1814-1887) blijkens zijn zegelring in familiebezit. Deze ring is tevens afgebeeld op het van hem geschilderde portret. Tak B voerde en voert geen wapen; van de takken C (uitgestorven) en D (sinds medio negentiende eeuw buitenlands) is dit niet bekend.

Biografisch

• Oene Gerrits Gorter (1758-1818) in:
  • NNBW 9 (Leiden 1933) 297
• Albert Gorter (1862-1936) in:
  • Deutsche Biographie 6 (München 1968) 647

- Groninger Archieven, Archief Familie Gorter, 1657-1955 (toegangsnr. 2631) 

- Familiepapieren in particulier bezit.